Depresión por exceso de unha proteína no cerebro

Os científicos que fan experimentos con ratones saben que si meten animais sans nun recipiente de auga, como unha piscina a escala, intentan nadar, manter a cabeza á boia e salvar a vida. Con todo, nun ensaio cuns ratones transgénicos específicos, en cuxo cerebro expresar en demasía unha proteína denominada Tau, os investigadores constataron que eses roedores abandónanse, non se esforzan por sobrevivir, non fan nada cando se están afogando, perderon todo interese. Comer si que comen, pero sen especial afán polo alimento. É un comportamento depresivo que sorprendeu aos científicos, un equipo de expertos en Alzheimer do Centro de Biología Molecular Severo Ochoa, do CSIC e a Universidade Autónoma de Madrid (UAM).

As proteínas Tau, que en condicións normais están implicadas na constitución da armazón das neuronas, convértense nun dos danos clásicos do cerebro de quen padecen Alzheimer ao formar ovillos que enchen as células de rexións concretas do cerebro ata matalas. O outro elemento crave da enfermidade son as placas.

Jesús Ávila, María Vitoria Llorens-Martín, Félix Hernández fixeron uns ratones transgénicos en cuxo cerebro (no lóbulo temporal, onde está o hipocampo), prodúcense demasiadas proteínas Tau humanas. Eses roedores de laboratorio non chegan a ter problemas cognitivos ata idades avanzadas (un ano), pero moito antes, con só tres meses, teñen un comportamento típicamente depresivo. Para os investigadores foi unha sorpresa e están agora estudando a causa. De momento, dan a coñecer os resultados do experimento na revista Neuroscience e recordan que a depresión está, nalgúns casos, asociada ao Alzheimer.

As proteínas Tau convértense nun dos danos clásicos do cerebro de quen padecen Alzheimer

A morte dun tipo especial de células precursoras das neuronas presentes no cerebro, producida pola sobrexpresión da proteína Tau, parece ocasionar nos ratones unha perda da súa capacidade de loitar pola supervivencia, o cal é considerado un comportamento semellante á depresión humana?, explican os científicos. O feito de que algunhas rexións do cerebro sexan especialmente sensibles á expresión intensificada desta proteína debe ser ter en conta de face á prevención e tratamento das enfermidades neurodegenerativas, segundo un comunicado da UAM.

Por que se enfocan estas investigacións no hipocampo? O cerebro posúe unha capacidade regeneradora necesaria para a prevención de certas enfermidades neurodegenerativas, capacidade que inclúe o nacemento de novas neuronas implicadas nos procesos de memoria e aprendizaxe?, escriben os investigadores. Sen o nacemento de novas neuronas o cerebro non sería capaz de almacenar novas memorias e isto parece estar relacionado coa aparición de procesos neurodegenerativos como o Alzheimer. Durante a vida adulta, o nacemento de novas neuronas só se produce nalgunhas rexións do cerebro e nas persoas, a máis importante destas rexións parece ser o hipocampo, relacionada coa aprendizaxe e a memoria. Ademais, o hipocampo parece ter subregiones relacionadas tamén co control de procesos emocionais.

Descifrados dos grupos sanguíneos más

 Os grupos sanguíneos máis correntes en toda a poboación humana son os A, B, AB e 0 (con factor Rh negativo ou positivo). Pero hai unha treintena máis recoñecidos pola Sociedade Internacional de Transfusión de Sangue. Aínda que sexan pouco correntes, poden suscitar serios problemas ás persoas que os teñen tanto en casos de transfusión sanguínea como en trasplantes, e de moitos deles tense pouca información de base molecular, o que complica máis aínda as análises e os test de identificación. Dous deses grupos raros, denominados Langereis e Junior, nin sequera están nesa lista ata agora, explican uns científicos que descubriron dúas proteínas nos glóbulos vermellos responsables destes dous tipos raros de sangue.

Os problemas con estes grupos sanguíneos nas transfusiones son escasos dado que a proporción de persoas que os teñen entre os donantes é moi pequena, pero para esas persoas de tipos de sangue raros si que é un risco, explica Bryan Ballif (Universidade de Vermont), biólogo do equipo que achou as dúas proteínas. Por exemplo, estímase que hai en Xapón máis de 50.000 persoas do grupo Junior negativo que poden sufrir incompatibilidad nai-feto e complicaciones si reciben sangue. ?Ata agora só se identificaron 30 proteínas responsables dalgún tipo sanguíneo básico, e agora son xa 32?, sinala este científico.

As dúas proteínas identificadas denomínanse ABCB6 e ABCG2 e sábese que están asociadas, ademais, con resistencias a medicamentos anticancerosos, polo que o achado pode ter implicaciones tamén en determinados tratamentos desa enfermidade, adianta Ballif nun comunicado da súa Universidade. O traballo detallado destes investigadores, que se desenvolveu en EE UU, Xapón e Francia, presentouse en dous artigos no número de febreiro da revista Nature Genetics.
As dúas proteínas están asociadas con resistencia a medicamentos anticanceroso

Aínda que os antígenos dos tipos Junior e Langereis (Lan) identificáronse fai décadas en mulleres que tiñan problemas que tiñan problemas para levar a término os seus embarazos por incompatibilidad de tipo de sangue co feto, as bases xenéticas deses antígenos eran descoñecidas, apuntan os investigadores. Con todo, poden desencadear complicaciones graves. As transfusiones son críticas nos casos de individuos cun anticorpo anti-Lan ?en parte pola escaseza de donantes con sangue compatible, pero sobre todo pola falta de reagentes fiables para as análises de sangue?, escriben estes expertos en Nature Genetics. Tamén son extremadamente raros os donantes para o grupo Junior negativo.

O achado destes investigadores, liderados por Lionel Arnaud (Instituto Nacional de Transfusiones de Sangue, Parides), alivia esta situación porque agora poderanse identificar rápidamente as novas proteínas destes grupos sanguíneos tan pouco comúns.

Brasil clonará animales silvestres amenazados

 El jaguar amazónico es una de las especies que se pretenden clonar.

Brasil recorrerá á clonación para evitar que algunhas especies animais en perigo de extinción desaparezan do seu territorio. Trátase da primeira experiencia de clonación que os científicos brasileiros van desenvolver con animais silvestres, xa que na última década máis dun centenar de mamíferos en cautiverio, como vacunos ou equinos, foron clonados con éxito pola Empresa Brasileira de Pesquisa Agropecuária (Embrapa). O ensaio levarase a cabo no Xardín Zoológico de Brasilia que, separadamente das súas instalacións, poñerá a disposición dos científicos o seu plantel de animais dos que se extraerá parte do material xenético destinado a conseguir clónelos.

A primeira fase do proxecto, que consiste na elaboración dun banco de xenes que xa ten almacenadas 420 mostras de células de oito especies, atópase nun estadio moi avanzado. Segundo declarou ao portal en Internet G1 o investigador de Embrapa, Carlos Frederico Martins, o banco conta con germoplasma de animais autóctonos de contornas brasileiras como o Pechado, a sabana tropical que linda co sur do Amazonas, ou os bosques atlánticos do litoral. O jaguar, o can de monte ou o lobo crinado, son algúns destes animais, que tamén constan na lista de especies ameazadas publicada polo Instituto adj> Mendes de Conservación da Biodiversidade (ICMBio) e na Lista Vermella da Unión Internacional para a Conservación da Natureza (UICN).

A segunda fase do proxecto consistirá en conseguir clónelos. A técnica de clonación ten un índice de éxito que oscila entre o 5% e o 7%, o que encarece moito o proceso. Segundo Martins, o primeiro clon podería partir dun exemplar de lobo crinado, xa que o banco de germoplasma conta con bastantes mostras desta especie. Ademais, este animal permite a fecundación de óvulos doutras especies compatibles, como o can.

Non se descarta soltar na natureza os novos exemplares

O obxectivo do proxecto é crear exemplares de especies ameazadas que en cautiverio difícilmente reprodúcense. Os novos especímenes manteríanse en cautividad, aínda que non se descarta liberalos nos seus hábitats naturais si diso depende a conservación da súa especie. Juciara Pelles, responsable de conservación e investigación do Zoológico de Brasilia, explica que para restaurar as poboacións destas especies, primeiro conseguiríanse novos exemplares pola vía da clonación e posteriormente propiciaríase a reprodución natural. ?Traballaremos con exemplares que xa están en cautiverio. É un proxecto que require un elevado investimento en equipos?, comenta Pelles.

Non poucos biólogos alertan do risco de liberar exemplares clonados na natureza. Mérmaa da diversidad xenética das especies salvaxes sería o principal problema, seguido dos efectos xenéticos aínda descoñecidos que poderían desencadearse. ?O noso proxecto ten unha boa base científica e non se darán pasos que impliquen o mínimo risco?, di a investigadora.

Autodefensa de los insectos polares ante la falta de agua

Na contorna oceánico da Antártida e as rexións costeras viven varias especies de grandes animais, como focas, pingüinos e ballenas, pero hai moi poucos insectos, excepto na comparativamente templada península Antártica. Alí vive un mosquito, Belgica antarctica, endémico do continente branco, e uns científicos estudaron como se adaptou a esa contorna moi frio en que o acceso a auga en estado líquido non é en absoluto frecuente. As larvas, por exemplo, son moi tolerantes á deshidratación, capaces de sobrevivir perdendo ata o 70% da súa auga corporal, o que reforza a tolerancia á congelación. Con todo, os insectos do Ártico, pese a vivir nun ecosistema extremo similar, utilizan métodos completamente diferentes para facer fronte á escaseza de auga.

Os investigadores, liderados por David Denlinger e Richard E Le, capturaron especímenes de B. antártica preto da base estadounidense Palmer e realizaron despois análises xenéticas para estudar os mecanismos moleculares de capacidades deses mosquitos. Así, estudaron a expresión de miles de xenes de resposta á contorna seca e frío da Antártida. Os resultados presentáronse na revista Proceedings da Academia Nacional de Ciencias estadounidense.

No inverno antártico, ?as larvas do mosquito son capaces de defenderse mediante unha forma de deshidratación denominada crioprotectora?, explica a National Science Foundation estadounidense, organismo que financiou o estudo. ?A deshidratación crioprotectora é un mecanismo no que unha caída gradual da temperatura en presenza dunha contorna xeada crea un gradiente de presión de vapor que extrae auga do corpo, diminuíndo o punto de fusión dos fluídos corporais e permitindo que as larvas non se conxelen a temperaturas baixo cero?, continúan os expertos.

Con todo, ao comparar as estratexias de protección destes insectos da Antártica coa resposta á escaseza aguda de auga líquida doutros artrópodos terrestres como o Megaphorura arctica e o Folsomia Candida, parentes próximos dos insectos, os investigadores descubriron notables diferenzas que residen na expresión dos xenes. Mentres o B.antarctica reduce ao mínimo a súa actividade metabólica e espera a que melloren as condicións ambientais, o F. Candida, por exemplo, recorre á absorción de vapor para restablecer o equilibrio de auga durante períodos longos de falta de auga.

Un barco asturiano captura un calamar gigante de una especie poco frecuente

 

O exemplar, que foi pescado o pasado día 14 de xaneiro polo barco José Balayo Portela, foi desembarcado no porto de Avilés e cedido ao Centro Oceanográfico de Xixón do Instituto Español de Oceanografía (IEO) para o seu estudo, informou hoxe a Secretaria de Estado de Investigación, Desenvolvemento e Innovación do Ministerio de Economía e Competitividad.
O exemplar resultou non ser moi grande para o seu especieLos adultos desta especie, coñecida polo nome de 'pulpo pota' ou 'chupón', caracterízanse por ter oito brazos provistos de dúas filas de ganchos en lugar de ventosas e porque dous deles teñen no seu extremo un fotóforo luminiscente, o maior do reino animal, que está cuberto cun reborde similar a unha pálpebra.

 Clonación terapéutica
 
Quince anos despois do nacemento da ovejita Dolly,un dos fitos da investigación biolóxica, a mesma técnica, aínda que mellorada, puido ser aplicada con éxito para obter un embrión humano. O feito de que en 2004 o coreano Hwang Woo-suk atribuísese falsamente habelo conseguido, nunha fraude científica sen precedentes, impuxo agora prudencia na interpretación do descubrimento, pero non hai dúbida de que se trata dun logro da biología e un salto enorme no desenvolvemento da medicina regenerativa.

A técnica consiste en introducir o material xenético dunha célula somática dun adulto nun óvulo previamente baleirado do seu núcleo. Ao inducir o seu desenvolvemento, obtense un embrión que, de implantarse nun útero feminino, daría lugar hipotéticamente a un ser idéntico ao adulto do que se extraeu o material xenético. Pero esa é unha posibilidade que aínda forma parte da ciencia ficción e nese mundo debe continuar: hai que recordar que está prohibido utilizar a clonación con fins reproductivos. Pero ademais, a técnica non avanzou o suficiente como para asegurar que se puidese gestar ese ser humano clonado. O mesmo equipo que conseguiu este avance conseguiu xa en 2007 aplicar a transferencia nuclear en macacos, pero en cinco anos de intentos, apenas conseguiu un embarazo e acabou en aborto.

O que se logrou, e iso é o relevante, é crear un embrión e facelo crecer ata a fase de blastocisto (cinco ou seis días), para obter nese punto células nai embrionarias que, cultivadas en laboratorio, poderían xerar calquera tecido do corpo. Ábrese, xa que logo, unha nova posibilidade para intentar crear órganos para trasplante ou para reparar tecidos danados. Ao ter a mesma carga xenética do paciente, estes tecidos non provocarían rexeitamento. Hai que seguir avanzando por ese prometedor camiño, sen esquecer que entre a ovejita Dolly e este gran salto produciuse outro avance, a reprogramación celular, que permite avanzar na mesma dirección. Esta técnica fai retroceder unha célula adulta ata estadios nos que se comporta como embrionaria, é dicir, capaz de diferenciarse de novo e formar diferentes tecidos. Aínda que tamén hai problemas non resoltos, ofrece a vantaxe de que evita ter que crear embriones e, xa que logo, tampouco require a donación de óvulos. Trátase en calquera caso de vías moi esperanzadoras para a medicina polas que hai que seguir apostando.

Convierten células nai humanas en células pulmonares funcionales

Radiografía de un paciente fumador.
Investigadores do Centro Médico da Universidade de Columbia (CUMC, nas súas siglas en inglés), en Nova York, Estados Unidos, lograron transformar células nai humanas en células de pulmón e vías respiratorias funcionales. O avance, publicado en Nature Biotechnology, ten potencial significativo para o estudo de enfermidades pulmonar, a detección de fármacos, estudar o desenvolvemento do pulmón humano e, en última instancia, xerar tecido pulmonar para trasplante.

Segundo o líder do estudo, Hans-Willem Snoeck, profesor de Microbiología e Inmunología e afiliado co Centro de Columbia para a Inmunología Traslacional e a Inciativa de Células Nai en Columbia, destacou o "relativo éxito" na transformación das células nai humanas en células do corazón, beta do páncreas, intestinais, do fígado e nerviosas, abrindo todo tipo de posibilidades para a medicina regenerativa. "Agora somos finalmente capaces de facer células pulmonares e das vías respiratorias", afirmou, algo que considera "importante" porque os trasplantes de pulmón teñen un pronóstico particularmente malo. Aínda que aínda faltan moitos anos para calquera aplicación clínica deste logro, entende que se pode empezar a pensar en facer trasplantes pulmonares autólogos, é dicir, trasplantes que usan as propias células da pel dun paciente para xerar tecido pulmonar funcional.

A investigación baséase no descubrimento do doutor Snoeck en 2011 dun conxunto de factores químicos que poden converter células embrionarias (É) ou células nai pluripotentes inducidas (iPS) humanas en células do endodermo do intestino anterior, precursor das células do pulmón e as vías respiratorias. As células iPS humanas parécense moito ás células nai embrionarias humanas, pero xéranse a partir de células da pel, persuadíndoas para ralentizar o seu desenvolvemento. As células iPS humanas poden ser estimuladas para diferenciarse en células especializadas, ofrecendo aos investigadores unha alternativa ás células nai embrionarias humanas.

No estudo actual, Snoeck e os seus colegas atoparon novos factores que poden completar a transformación de É humanas ou células iPS en células epiteliales de pulmón funcionales (células que cobren a superficie do pulmón). O equipo viu que as células resultantes expresan marcadores de polo menos seis tipos de células epiteliales de pulmón e das vías respiratorias, en particular os marcadores das células epiteliales alveolares de tipo 2. As células de tipo 2 son importantes porque producen surfactante, unha sustancia fundamental para manter os alveolos pulmonares, onde se produce o intercambio gaseoso, e que tamén participan na reparación do pulmón logo de lesións e danos.

Os resultados teñen implicaciones para o estudo de diversas enfermidades pulmonares, como a fibrosis pulmonar idiopática, nas que se pensa que as células tipo 2 do epitelio alveolar xogan un papel central. "Ninguén sabe que causa a enfermidade e non hai xeito de tratala. Grazas a esta tecnoloxía os investigadores serán capaces de crear modelos de laboratorio de fibrosis pulmonar idiopática para estudar a patología a nivel molecular e achar dianas para posibles tratamentos ou curas", resalta Snoeck. Este experto adianta que, a longo prazo, poderíase utilizar esta tecnoloxía para facer un enxerto autólogo de pulmón. "Isto implicaría ter un pulmón dun donante do que eliminar todas as células do pulmón e deixar só o seu andamio e sementar o andamio con novas células de pulmón derivadas do paciente, podendo evitarse así problemas de rexeitamento", desgranó Snoeck, que está investigando este enfoque en colaboración con científicos do Departamento de Ingeniería Biomédica da Universidade de Columbia.